Τι συνέβη στην πρόοδο;

Κοντά στην δεκαετία του 60 προέκυψε στην Αμερική, που ήταν το πιο πλούσιο κράτος, μία πρωτοφανής κατάσταση. Ένας εργαζόμενος, με τον βασικό μισθό, μπορούσε να έχει ένα καλό σπίτι, ένα καλό αυτοκίνητο τα ρούχα του, τα παιδιά του και να πηγαίνει και μερικές φορές στο μπαρ και στις συναυλίες. Εκεί πολλοί αποφάσισαν ότι αφού τα ρούχα άντεχαν, τα αυτοκίνητα επίσης άντεχαν και φυσικά τα σπίτια, δεν υπήρχε λόγος να δουλεύει κανείς συνέχεια αφού κανόνιζε αυτά τα βασικά θέματα. Τι διάολο μία ζωή την έχουμε.

Όπως μάλιστα ένας βασικός μισθός είναι κάτι που μπορούσες τότε να βρεις παντού, αρκούσε να δουλέψει 2-3 μήνες σε μία οποιαδήποτε δουλειά και να κάτσει άλλους τόσους απολαμβάνοντας το ικανοποιητικό ταμείο ανεργίας ενός κράτους που πλέον είχε επάρκεια πόρων για να το παρέχει. Σίγουρος ότι ύστερα από αυτή τη περίοδο ανεργίας θα βρει πάλι εύκολα μία δουλειά με το βασικό. Ο οποίος θα αρκούσε για τα τρέχοντα και για την εξοικονόμηση άλλων 3 μηνών αργίας.

Έτσι γεννήθηκαν τα παιδιά των λουλουδιών. Οι νέοι του 60-70 ήταν η πρώτη γενιά μιας νέας εποχής. Προέκυψαν από τις ευνοϊκές τεχνολογικές συγκυρίες και τις συνυφασμένες επιδράσεις επαναστάσεων που είχαν προηγηθεί. Η βιομηχανική επανάσταση, η φεμινιστική, η επανάσταση της εργασίας και η σεξουαλική επανάσταση δημιούργησαν στην γενιά του 60 ένα συνολικό νέο μοντέλο κοινωνικής συμπεριφοράς. Λίγη δουλειά, λεφτά μόνο για τα απαραίτητα, στοιχειώδης ρουχισμός, άπειρος διαθέσιμος χρόνος, μουσική, χορός, ανεμελιά και απεριόριστο σεξ. Ήταν ένας διαφορετικός ορισμός της ευτυχίας από την υπερκατανάλωση που ήδη είχε αρχίσει να παίρνει έδαφος. Αν αυτή η γενιά μεγάλωνε παιδιά σήμερα, 50 χρόνια μετά, θα ζούσαμε εντελώς διαφορετικά.

Όμως η ζωή των νέων τότε δεν θα έκανε ποτέ κανέναν πλούσιο κι αυτό ο πολιτισμός δεν ήταν έτοιμος να το αντιμετωπίσει. Για να προκύψουν κέρδη ο μέσος καταναλωτής πρέπει να διακατέχεται από μία αβάσταχτη επιθυμία κτήσης διαφόρων πραγμάτων, αντί να χρειάζεται ολοένα και λιγότερα. Πρέπει στη ζωή του να αγοράσει τουλάχιστον πέντε αυτοκίνητα δεν μπορεί να κυκλοφορεί με το αυτοκίνητο το παππού του. Ο μέσος καταναλωτής πρέπει να είναι ανήσυχος για να είναι ανά πάσα στιγμή διαθέσιμος προς εκμετάλλευση από το κάθε ρεύμα ή μόδα. Που θα του πουλήσει κάποια άχρηστη ανοησία η οποία όμως θα κάνει κάποιον πλούσιο.

Δεν μπορεί να ρεμβάζει και να μην τον νοιάζει τίποτα παρά μόνο πότε θα κάνει σεξ ο αγαπητός μέσος καταναλωτής. Πρέπει να αναγκάζεται να κάνει πάρα πολλά για να έχει πιθανότητες στο σεξ. Δεν μπορεί να ευτυχεί έτσι απλά, με το κορμί του ή το μυαλό του και μόνο. Γιατί αλλιώς πώς θα βγούνε χρήματα; Για τα κέρδη λοιπόν χάριν των οποίων σε πάμπολλες περιπτώσεις παρόμοιες με αυτές που αναφέρθηκαν αναχαιτίζεται η τεχνολογική πρόοδος, σε προσωπικό επίπεδο άρχισε να εμποδίζεται συστηματικά η ευτυχία.

Ένας εμπορικά ευτυχισμένος κόσμος διαφέρει πολύ από έναν πραγματικά ευτυχισμένο κόσμο. Ο κομουνισμός, η σεξουαλική επανάσταση, η φεμινιστική επανάσταση, η εργασιακή επανάσταση, και η επανάσταση της απλότητας στη γενιάς του 60 ήταν όλα συστήματα που αποσκοπούσαν στον ίδιο σκοπό. Περισσότερη ευτυχία πιο εύκολα.

Για τον κομουνισμό εύκολα μπορούμε να καταλάβουμε ότι θα προσέφερε ευτυχία. Αν κάθε τετραμελής οικογένεια είχε ένα μικρό αυτοκίνητο, ένα διαμέρισμα 120 τετραγωνικών, εξοπλισμένο με όλες τις ηλεκτρικές συσκευές και υπολογιστή, αν είχαν νερό, ηλεκτρικό και τηλεφωνικές μονάδες, το να παρέχουν οι εργαζόμενοι στο κράτος που τους τα παρείχε όλα αυτά, 4ωρη εργασία σε οποιαδήπότε θέση τους το ζητούσε, ίσως να μην ήταν τόσο φοβερό.

Σίγουρα όχι όσο το παρουσιάζει η αμερικάνικη προπαγάνδα μπροστά στο μύθο της ελεύθερης αγοράς όπου υποτίθεται είσαι ελεύθερος να κάνεις ότι δουλειά σου αρέσει. Κανεις δεν στο απαγορεύει όμως δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα σε πληρώσουν γι’ αυτήν. Μετά, στην ελεύθερη αγορά, δεν θα βρεθεί κανένα κράτος να σου προσφέρει τις βασικές παροχές όταν δεν θα μπορείς να ζήσεις μ’ αυτό που κάνεις όσο και αν το αγαπάς, ειναι ίσως πολυ δημιουργικό και σου αρέσει να το κάνεις. Πρέπει και καποιοι να το πληρώσουν για να συνεχίσεις να ο κάνεις.

Η σεξουαλική επανάσταση και η ισότητα των φύλων είναι επίσης κάποιες επαναστάσεις της σκέψης που δεν φαίνεται εκ πρώτης όψεως ότι διαστρεβλωμένες κατάλληλα μπορούν να φέρουν χρήματα. Αυθεντικά όμως η ελεύθερη σεξουαλικότητα κάνει πολυ πιο εύκολα τους ανθρώπους ευτυχισμένους. Η ευτυχία ειναι ενα πρόβλημα για το συστημα πλουτισμού. Η σεξουαλική επανάσταση υποστήριξε την πληθώρα συντρόφων, την ελευθερία έκφρασης και την προθυμία στο σεξ. Αντίθετα η επιφύλαξη, η αυστηρή κριτική πριν την επιλογή συντρόφου και τέλος τα διαφημιστικά μοντέλα ιδανικών σεξουαλικών συντρόφων δημιουργούν τεράστιες αγορές. Όσο και τεράστια δυστυχία.

Προκειμένου να ικανοποιηθούν οι προδιαγραφές που μέσα από την διαφήμιση προβάλλονται σαν απαραίτητες ενός sexually correct ατόμου, ο ανυποψίαστος μέσος δυτικός πολίτης αναγκάζεται να αγοράσει πάρα πολλά είδη και αξεσουάρ. Επίσης φροντίζει να συμπεριφέρεται και με έναν ορισμένο τρόπο. Politically correct. Όλα αυτά τα τεχνικά εμπόδια που έχουν δημιουργηθεί στο μυαλό του, πριν το σεξ και καταργώντας εντελώς την σεξουαλική επανάσταση, αποδίδουν χρήματα.

Η κραυγαλέα αντίθεση μεταξύ του τι θα έκανε ένας υγιής ψυχολογικά άνθρωπος και πως σκέφτεται και λειτουργει κάποιος στην σημερινή εποχή  σχετικά με το σεξ φαίνεται χαρακτηριστικά στο διήγημα «Έρωτας στα χρόνια του AIDS». Όπου ένας νέος και μία νέα μπαίνουν σε όλη αυτή τη διαδικασία της σκέψης προκειμένου να έρθουν σε σεξουαλική επαφή την οποία επιθυμούν και οι δύο πάρα πολύ. Παρουσιάζοντας πως κατι που ειναι τοσο απλό και φυσικό και μπορεί να προσφέρει τόση χαρά, υπο την κατάλληλη διαστρέβλωση γίνεται ενα εν δυνάμει τεράστιο πρόβλημα, αγωνία και δυστυχία. Που όμως αποδιδουν σε καποιους πολλά χρήματα.

Η φεμινιστική επανάσταση από πλευράς σκέψης, επίσης οδηγεί σε καθημερινή ευτυχία. Όσο και αν έχουν πληθύνει οι ομοφυλόφιλοι όσο και αν παντρεύονται στην Αμερική και κατακτούν ολοένα περισσότερα δικαιώματα, δυστυχώς ή ευτυχώς δεν έχει βρεθεί ακόμη τρόπος να τεκνοποιούν. Οι οικογένειες αποτελούνται ακόμα από άτομα του αντίθετου φύλου. Είναι ευνόητο ότι όσο πιο ίση είναι η σχέση τους τόσο πιο φιλικό θα είναι το καθημερινό κλίμα μέσα στο οποίο ζουν. Το φιλικό περιβάλλον είναι πολύ σημαντικός παράγων στην ευτυχία.

Όμως η εργαζόμενη γυναίκα έβγαζε χρήματα και πολλοί ήθελαν να της τα πάρουν. Ο άντρας που θα έκανε κάποια πράγματα για να κατακτήσει μία γυναίκα τρόπαιο πριν την φεμινιστική επανάσταση, πρέπει να κοπιάσει δέ-κα φορές τώρα για να εντυπωσιάσει μία γυναίκα που ερ-γάζεται και βγάζει και η ίδια χρήματα. Αν καταργείτο η φεμινιστική επανάσταση έμμεσα, η γυναίκα θα ξαναγύριζε στη θέση τρόπαιου όμως με πολύ πιο ενδιαφέρουσες, εμπορικά, συνθήκες. Γιατί πέραν του ότι οι άντρες θα κατανάλωναν πολλαπλά προκειμένου να εντυπωσιάσουν, οι ίδιες οι γυναίκες τρόπαια, που εργάζονται, μπορούν να στήσουν με πολλά εντυπωσιακότερα στο-ιχεία τη βιτρίνα τους και έτσι να ανεβάσουν ακόμη τον πήχη της διαπραγμάτευσης. Υπερκαταναλώνοντας και οι ίδιες.
Μία ιδέα λοιπόν που αρχικά θα έφερνε φιλικό κλίμα, έφερε, κάτω από τον κατάλληλο διαφημιστικό χειρισμό, τον πόλεμο των φύλων. Ο οποίος εμπορικά είναι πολύ αποδοτικός.

Η διαφήμιση είναι μία ακόμη καταπληκτική επανάσταση που εξελίχτηκε σε επιστήμη τον προηγούμενο αιώνα. Όπως όλες οι άλλες ανακαλύψεις μας αρχικά ήταν ωφέλιμη. Μα και το χρήμα σαν επινόηση αρχικά ηταν απίστευτα ωφέλιμο, σκεφείτε μόνο να επρεπε να πληρώσετε μια Μερσεντές μετρώντρας φασόλια, κοτοπουλα ή μήλα. Η διαφήμιση λοιπόν μας ενημερώνει για χρήσιμα πράγματα που δεν γνωρίζουμε ότι μπορούν να μας εξυπηρετήσουν. Μας κάνει επίσης να αγοράζουμε πράγματα που κοστίζουν λίγο με την ιδέα ότι αγοράζουμε κάτι μεγαλειώδες. Χαρίζοντας μας χαρά εύκολα. Αν πραγματικά το πιστέψουμε με ένα παγωτό μπορεί να έχουμε ακόμα και οργασμό. Είτε είμαστε η κοπέλα που το τρώει στην διαφήμιση είτε αυτοί που της το δίνουν ή την παρακολουθούνε να το τρώει.

Το απόλυτο αυτό αποτέλεσμα δεν το έχει πετύχει μέχρι σήμερα κανένας διαφημιστής όμως πολλοί έχουν καταφέρει να πουλήσουν σαν απέραντα απολαυστικά παγωτά γεμάτα χημικά που δεν έχουν καμία σχέση με το παγωτό της γιαγιάς, και είναι συνήθως κατασκευασμένα από επιστροφές γάλακτος. Η διαφήμιση είναι η τέχνη να επηρεάζεις τη σκέψη ενός πλήθους. Αυτό μπορεί να αποδίδει ευτυχία όμως μπορεί να μεταλλαχτεί και σε τέρας.

Η επικοινωνίες είναι μία ακόμη επανάσταση του 20 αιώνα. Θα μπορούσε, όπως όλες οι επαναστάσεις που προαναφέρθηκαν, τεχνολογικές και κοινωνικές, να συμβάλει σημαντικά στην ευτυχία της συντριπτικής πλειοψηφίας. Η τηλεόραση, το ραδιόφωνο και τα έντυπα είναι μέσα προσιτά στον καθένα και προσφέρουν εύκολη καθημερινή διασκέδαση και ενημέρωση. Ο περισσότερος κόσμος μετά την εργασία του με κάποιο από αυτά τα μέσα περνάει την ώρα που του έχει απομείνει μέχρι να κοιμηθεί. Αν όσα βλέπει διαβάζει ή ακούει είναι διασκεδαστικά ή νοιώθει ότι τον ενημερώνουν σωστά αρκεί για να νοιώσει αρκετά ευτυχής.

Στην εμπορική τους εφαρμογή οι δύο αυτές τελευταίες επαναστάσεις διαφήμιση και επικοινωνίες είναι που αναιρούν όλες τις προηγούμενες. Το καταφέρνουν μέσα από την μαγεία της αναγκαστικής πώλησης, την πεμπτουσία όλων των μεθόδων βίας και αρπαγής. Αν αρπάξεις από κάποιον τα χρήματα του δεν χρειάζεται να του αρπάξεις τίποτε άλλο. Πόσο μάλλον αν τον πείσεις να στα δώσει τα χρήματα του από μόνος του. Γιατι έτσι νομίζει οτι ειναι το σωστό, το καλό, οτι πρέπει…

Η έκφραση «αναγκαστική πώληση» φαίνεται σαν αντίφαση μιας και σε μία πώληση ο καταναλωτής υποτίθεται πληρώνει οικειοθελώς, αφού αγοράζει. Όμως η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική. Ο καταναλωτής αναγκάζεται να αγοράσει χωρίς απλά να το συνειδητοποιεί ότι αναγκάζεται. Δεν έρχεται η αστυνομία και τον απειλεί ότι αν δεν αγοράσει μία σειρά από προϊόντα θα τον συλλάβει ή θα τον εκτελέσει. Οι μέθοδοι έχουν προχωρήσει πολύ από την εποχή του Γκαίμπελς. Όμως έρχεται η διαφήμιση και του λέει, με τον τρόπο της, ότι αν δεν αγοράσει αυτή τη σειρά από προϊόντα ίσως να μην κάνει έρωτα ποτέ με καμία ομορφότερη ή σημαντικότερη θηλυκή ύπαρξη από μία κατσίκα. Και ίσως αυτή είναι η χειρότερη απειλή. Αφου διαφήμιση δεν είναι μόνο οι καθεαυτού διαφημίσεις. Κυρίως ειναι οι διαφημίσεις τρόπου ζωής. Αυτές μάλιστα σαν συνολικό αποτέλεσμα μπορεί να αποδίδουν και τα μεγαλύτερα εμπορικά οφέλη.

Στην δεκαετία του 60 η διασημότερη σειρά στην τηλεόραση ήταν «Το μικρό σπίτι στο λιβάδι», το οποίο μάλιστα ήταν και αληθινή ιστορία. Αντίθετα στην δεκαετία του 80 η πιο προωθούμενη σειρά ήταν η «Δυναστεία» και ακολούθησαν το «Τόλμη και Γοητεία» και πολλές άλλες παρόμοιες σειρές.Στην πρώτη σειρά μία οικογένεια με τα απαραίτητα υπάρχοντα, κοντά στη φύση και με δυνατούς συναισθηματικούς δεσμούς μεταξύ του ήταν φυσικά ευτυχείς παρά τα καθημερινά μικροπροβλήματα. Αυτό ευχαριστούσε πολλούς γι’ αυτό και η σειρά είχε μεγάλη επιτυχία. Όμως σαν μοντέλο δεν συνέφερε. Αν όλοι ονειρεύονταν να ζήσουν έτσι κάποια στιγμή θα παρουσίαζαν ολοένα και μικρότερες καταναλωτικές ανάγκες και αρετές.

Αντίθετα στις μοντέρνες σειρές παρουσιάζονται ολοένα μοντέλα συμπεριφορών όπου οι πρωταγωνιστές είναι διαρκώς δυστυχείς συγχυσμένοι και ανήσυχοι για διάφορους λόγους παρά που έχουν τα πάντα και καταναλώνουν χίλιες φορές πιο πολύ. Διαρκώς έχουν διαφωνίες, πολεμάνε μεταξύ τους και κανείς δεν αγαπάει κανέναν αφού όλοι είναι εχθροί φίλοι ή εραστές με όλους, χωρίς συγκεκριμένο λόγο, ανάλογα με το επεισόδιο.
Αυτή η συλλογική σχιζοφρένεια κρατάει ζωντανό το ενδιαφέρον μιας και ποτέ δεν ξέρεις τι θα συμβεί στο επόμενο επεισόδιο, κι αυτό ίσως οδηγεί τις σειρές σε πωλήσεις. Είναι επίσης πάρα πολύ φτηνό. Δεν χρειάζεσαι ηθοποιούς που θα πάρουν Όσκαρ για να παίξουν μία βλακεία ούτε ιδιοφυΐες για να γράψουν το σενάριο.

«Κοστίζει λίγο αποδίδει πολύ», η χρυσή συνταγή. Παράλληλα όμως μια κλασσικη λαιφ σταιλ τηλεοπτικη σειρά παρουσιάζει με αστραφτερό τρόπο άτομα διαταραγμένα, προβληματικά που συμπεριφέρονται χωρίς καμία λογική συνοχή. Αυτό τελικά δημιουργεί κοινωνικές εντυπώσεις και επιπτώσεις μιας και το κοινό έχει την τάση, ότι  παρακολουθεί συχνά στα ΜΜΕ να το εκλαμβάνει σαν πραγματικότητα. Επειτα λοιπον ρέπει προς την ταύτιση με αυτά τα μοντέλα. Διοτι μονο διαρκώς διατασραγμένοι άνθρωποι σε μια μόνιμη ανταγαωνιστική κοντρα με ολους γινονται καλοι καταναλωτές.

Ολα αυτα για να εχουν στο τέλος καποιοι λιγα περισσότερα χρήματα. Για να αγοράζουν λιγα περισσοτερα πραγματα. Κι αν κάποτε,  ακόμη και με όλη τους την απληστία,  τα πραγματα που μπορούν να αγοράζουν καθημερινά κορεστούν απο τον πολυ τους πλούτο, τότε για λιγη περισσοτερ δυναμη. Μια ανάγκη που δεν τελειώνει ποτέ. Αφου και ο φόβος για την δύναμη των άλλων δεν τελειώνει ποτε. Ειδικά όταν αυτοι οι αλλοι ειναι απληστοι ασυνειδητοι διαταραγμένοι σαν κι εσένα που βλεπουν ολους τους άλλους σαν κατσαριδες.

Οταν ομως ολη μας η πρόοδο μας πάει χαμένη στην λάθος χρήση ίσως μια αλλη λαμπρή μας επιστήμη, μια ακόμη κατακτηση της προοδου μας να μπορούσε να μας βοηθήσει. Η ψυχολογία όμως αντί για την επιστήμη που θα μπορούσε να αναχαιτίσει την ασθένεια, έγινε ίσα ίσα ο καλύτερος σύμμαχός της.

Ακολουθώντας την γενική μόδα της «πιο έξυπνης» εφαρμογής των επαγγελμάτων. Οι ψυχολόγοι κατά κύριο λόγο έχουν πελάτες πλούσιους παράφρονες που κυρίως πάσχουν από ματαιοδοξία και τίποτε άλλο. Όλη τους η δυστυχία είναι που δεν αντέχουν το γεγονός ότι είναι θνητοί και αγωνίζονται με όλη την επίδειξη και τα χρήματα του κόσμου να το αντισταθμίσουν. Αν οι ψυχολόγοι τους πουν ότι ουσιαστικά δεν έχουν πρόβλημα, αφού όλοι θα πεθάνουν και δεν σημαίνει κάτι υποτιμητικό για τους ίδιους ούτε κάτι ιδιαίτερο ότι κι εκείνοι θα πεθάνουν, μπορεί να τους θεραπεύσουν. Αν αντί για συνεδρίες τους πούνε ότι το μόνο που χρειάζονται εί-ναι να πάνε διακοπές, να αλλάξουν δουλειά ή απόψεις, και να φιλοσοφήσουν την ζωή τους, θα χάσουν τον πελάτη ακόμη πιο σίγουρα. Γιατί θα είναι ευτυχής τότε, χωρίς την βοήθειά τους ή όλα τα χρήματα του κόσμου. Δηλαδή ψυχικά υγιής.

Έτσι ψυχολόγοι προσπαθούν με όλους τους τρόπους να τους κρατήσουν όρθιους. Στις δουλειές που κάνουν με τον τρόπο που τις κάνουν, για τους λόγους που τις κάνουν. Είναι ένα απίστευτο ιατρικό έγκλημα. Είναι οι φίλοι επί πληρωμή μίας ολόκληρης κοινότητας που είναι εύπορη, δεν θα έχει ποτέ φίλους, αφού έχει μόνο ανταγωνιστές, και ολοένα πληθαίνει.

Μία επιδημία πανούκλας θα την επεσήμαιναν οι γιατροί, μία επιδημία τρέλας αρμόδιοι να την επισημάνουν είναι οι ψυχολόγοι. Δεν μπορεί όμως να βγει η ψυχολογική επιστημονική κοινότητα και να παραδεχτεί ότι έχου-με επιδημία ματαιοδοξίας. Γιατί τότε θα πρέπει να κατο-νομάσει πόσο επικίνδυνο είναι αυτό, ποιοι είναι οι πιο ε-πικίνδυνοι από τους πάσχοντες και τι πρέπει να γίνει ώστε να προστατευθεί ο υπόλοιπος πληθυσμός.

Όμως οι πάσχοντες είναι πελάτες που πληρώνουν αδρά και είναι μάλιστα μόνιμοι πελάτες. Είναι οι μόνοι που δεν θα θεραπευτούν ποτέ. Γιατί ή ματαιοδοξία είναι σαν το κάπνισμα. Σε κάνει να αισθάνεσαι σπουδαίος ενώ νοσείς και είναι μία συνήθεια που μπορείς να κόψεις μόνο μόνος σου. Κανείς ψυχολόγος δεν θα το πει αυτό στον πελάτη του γιατί τότε θα πάψει αυτόματα να του είναι απαραίτητος.

Προκειμένου του συμφέροντος λοιπόν σιωπούν. Άλλωστε ποιος θα τους κατηγορήσει; Ο ματαιόδοξος δεν δείχνει άρρωστος. Δεν έχει κάποια έλκη, υψηλό πυρετό, δεν αιμορραγεί ή έχει κάποια κραυγαλέα ξεσπάσματα τρέλας. Δεν σκοτώνει ανθρώπους με τσεκούρια ή με πριόνια, ούτε μασάει τις μπανάνες με τα φλούδια. Το μόνο που θέλει είναι να βγάζει διαρκώς περισσότερα χρήματα και να επιδεικνύεται ολοένα σαν ανώτερος κάτι που μπορεί να εμφανιστεί με λίγη προσπάθεια και σαν υπέρμετρος ζήλος η φιλοτιμία. Όμως βλάπτει μόνο τον εαυτό του ο δυστυχισμένος τρελός. Έτσι το παρουσιάζει η μοντέρνα ψυχολογία πλουτίζοντας στο μεταξύ από όλους αυτούς τους τρελούς που ολοένα πληθαίνουν. Με την απόλυτη πίστη ότι τίποτα καταστροφικό δεν έχει γίνει.

Αυτό είναι σχετικό. Η ματαιοδοξία είναι πιο μολυσματική και πιο επικίνδυνη από όλες τις επιδημίες που έχουν εμφανιστεί. Γιατί η ματαιοδοξία δεν σκοτώνει τον άρρωστο εκφυλίζει όλο το περιβάλλον γύρω του. Ο ματαιόδοξος δεν έχει την ικανότητα να διακρίνει το σωστό από το λάθος τουλάχιστον όχι με τον τρόπο που τα αντιλαμβάνεται ένας υγιής. Σωστό είναι ότι βγάζει κέρδος για τον ίδιο, λάθος ότι δεν βγάζει. Η κοινή γνώμη για τον ματαιόδοξο είναι απλά ένα εμπόδιο που κοστίζει καμπόσο για να εξουδετερωθεί. Επιστρατεύει τα ΜΜΕ τους διεφθαρμενους αστυνομικους, δικηγόρους, δικαστικους και πολιτικους, τα καλυπτει ολα με την καταλληλη διαφήμιση και το ρυθμίζει όπως θα επιστράτευε κάποιους μπράβους για να φιμώσουν να εξαγοράσουν ή να σκοτώσουν όσους αποκάλυπταν την κομπίνα του.

Απορούμε γιατί έπεσε ο κομουνισμός, που θεωρητικά ήταν μία πολύ αποδοτική κοινωνική οργάνωση, όταν η ματαιοδοξία των ηγετών του ήταν σε πάρα πολλά σημεία εμφανής. Ο Μπρέζνιεφ έκανε συλλογή από πανάκριβα αυτοκίνητα και προφανώς για να εξακολουθεί να θεωρείται σύντροφος παρ’ όλ’ αυτά αντάμειβε με τον ίδιο τρόπο πολλούς από την ηγεσία του κόμματος. Μεταδίδοντας τους την ματαιοδοξία του. Η μανιώδης ανωτερότητα πάνω στους άλλους, χαρακτηριστικό δείγμα της ματαιοδοξίας, περιγράφει τον Στάλιν πέρα ως πέρα.
Ο κομουνισμός λοιπόν δεν ίσχυε στην Σοβιετική Ένωση αφού η ηγεσία της ήταν ματαιόδοξη. Προκειμένου να έχουν κομουνιστικό καπιταλισμό, ήταν ευνόητο κάποια στιγμή το σύστημα τους να γυρίσει σε κανονικό καπιταλισμό. Αντίθετα η Κίνα που εφαρμόζει τον κομουνισμό πιο κοντά στην θεωρητική φιλοσοφική του βάση, καταφέρνει όχι μόνο να συντηρεί τέσσερις φορές τον πληθυσμό των ΗΠΑ εδώ και χρόνια, αλλά και να παράγει τα πιο φτηνά προϊόντα παγκοσμίως, απειλώντας όλες τις αγορές πλέον.

Απορούμε πώς ασπάστηκαν τον Ναζισμό τόσοι φυσιολογικοί προηγουμένως Γερμανοί, όταν η ματαιοδοξία είναι μία ασθένεια που μεταδίδεται με τη σκέψη. Προφανώς τα ανώτερα στελέχη του Ράιχ συμμετείχαν στο Ναζισμό για το πλιάτσικο. Στον μέσο Γερμανό που εκ των πραγμάτων δεν θα συμμετείχε στο πλιάτσικο μεταδόθηκε η ανωτερότητα. Την οποία υποτίθεται θα κατακτούσε κάνοντας τους κατώτερους σαπούνι. Ύστερα που τρελάθηκε δεν είναι τόσο μυστήριο όσα έκανε.
Απορούμε με τους αμερικανούς νέους που πήγαιναν για δέκα χρόνια στο Βιετνάμ, και σκοτώνονταν χωρίς καμία τύχη, όταν η ανωτερότητα του συστήματός τους, απέναντι στο κομουνιστικό σύστημα, και όλα τα συστήματα τις φυλές και τους άλλους ήταν πάντα ακρογωνιαίος λίθος της ύπαρξής τους.

Οι αμερικανοί δεν αντέχουν στην ιδέα ότι το σύστημα τους δεν είναι τόσο ελεύθερο όσο θέλουν να νομίζουν ή διαφημίζουν. Ο μέσος αμερικανός εκπαιδεύεται στην ματαιοδοξία και την υπερκατανάλωση από μωρό. Προτιμά να τα βάλει με όλους και με όλα αντί να παραδεχτεί ότι είναι ένα θύμα και υποχείριο των ΜΜΕ και της διαφήμισης πολύ περισσότερο από όσο νομίζει ότι με αυτά τα μέσα, που κυρίως οι ΗΠΑ έχουν εξελίξει, εξουσιάζει τον πλανήτη.

Απορούμε με τις κινηματογραφικές και τηλεοπτικές παραγωγές που διαστρεβλώνουν την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και ιστορία. Παρουσιάζοντας την έτσι ώστε να μοιάζουν οι αρχαίοι έλληνες με αμερικάνους που θα καυγάδιζαν στα μπαρ και θα μονομαχούσαν όλη την ώρα, όπως στο Φαρ Ουέστ. Ή όπως κάνουν οι αμερικανοί σήμερα. Και πάντα για το καλό και το δίκαιο. Η Ζήνα ας πούμε, η πολεμοχαρής σκοτεινή πριγκίπισσα που μισεί τους άντρες, όμως είναι ο κρυφός απόστολος του καλού. Η ο Ηρακλής που από ημίθεος απίστευτης δύναμης και ομορφιάς, έγινε ένα συνηθισμένο αμερικάνικο φωτομοντέλο που εν τούτοις δέρνει τους πάντες. Απορούμε πώς είναι δυνατόν να πιστεύουν ότι ο-ποιοσδήποτε τα πιστεύει όλα αυτά.

Ακόμη περισσότερο απορούμε όταν παρουσιάζουν, μέ-σα από την τεράστια ισχύ των ΜΜΕ και των διακρατικών εκβιασμών που ασκούν, σαν απελευθερωτικούς τους διά-φορους πολέμους τους. Απορούμε τέλος πώς είναι δυνατόν να βομβαρδίζεται επί μιάμιση ώρα το Μανχάταν και ο πρόεδρος των ΗΠΑ ενώ έχει ενημερωθεί, να συνεχίζει ατάραχος την διαφημιστική του επίσκεψη διαβάζοντας παραμύθια σε ένα δημοτικό σχολείο χωρίς να κάνει τίποτε άλλο.

Αυτά όμως είναι περίπλοκες φιλοσοφικές ανησυχίες. Οι περισσότεροι δεν απορούν καν, απλά δεν τα σκέφτονται. Νοιώθουν ότι δεν τους αφορούν. Την ίδια στιγμή σε ένα μέσο επεισόδιο της σειράς «Sex and the City» ο θεατής θα δει τους πρωταγωνιστές να καταναλώνουν απίστευτες ποσότητες αλκοόλ. Όμως αυτό δεν είναι κουλτούρα που μεταδίδεται, δεν έχει επιπτώσεις ούτε είναι προπαγάνδα του αλκοόλ ή της ματαιότητας.

Προπαγάνδα έκανε μόνο ο κομουνισμός ή ο φασισμός. Ή μήπως είναι κι αυτή μία ακόμα διαφημιστική ατάκα που πέρασε στο κοινό ύστερα από ατέλειωτες επαναλήψεις; Ότι δηλαδή προπαγάνδα έκαναν μόνο οι άλλοι. Ποιος μπορεί να το ξέρει; Σημασία έχει ότι η ελεύθερη αγορά δεν έχει ανάγκη καμία προπαγάνδα ποτέ. Επειδή ακριβώς υποτίθεται είναι ελεύθερη. Όμως στην πραγματικότητα μήπως έχει μόνο εύηχο και ωραίο τίτλο και κανείς δεν είναι ελεύθερος;

Ξεκινώντας από αυτό το δόγμα, της υποτιθέμενης ελεύθερης αγοράς, με την υποτιθέμενη ελεύθερη σκέψη, άποψη, κατανάλωση και συμμετοχή σε οτιδήποτε, φυσικό εί-ναι να έχουμε χίλιες απορίες. Για το τι συνέβη στην πρόοδο ή για το τι μας συμβαίνει καθημερινά εμάς. Να απορούμε έκπληκτοι πώς είναι δυνατόν να αποτυγχάνουμε σαν είδος, ολοένα, ενώ έχουμε επιτύχει τόσο σπουδαία πράγματα. Καταπληκτικές ανακαλύψεις, απίστευτη τεχνο-λογική πρόοδο, επαναστάσεις της σκέψης. Τι απέγιναν όλα αυτά;

Έγιναν όλα χρήμα. Μέσα από διαδικασίες ανάλογες αυτών που προαναφέρθηκαν. Στην κατοχή κάποιων που ούτε οι ίδιοι το απολαμβάνουν ιδιαίτερα, αφού δεν απολαμβάνουν τίποτα ιδιαίτερα. Γιατί είναι ματαιόδοξοι. Ό-πως και όλοι αυτοί που τους έκαναν πλούσιους με τις ε-ξυπηρετήσεις τους, εξαγοραζόμενοι αφ ενός και καταναλώνοντας αφ ετέρου πάρα πολλά πράγματα αναγκαστικά, κυνηγώντας απατηλά μοντέλα.

Στον ελεύθερο κόσμο, με την ελεύθερη αγορά που βομβαρδίζεται καθημερινά από χιλιάδες πωλήσεις, μπορεί να είναι πιο εύκολο τελικά, να μην χρειάζεσαι κάτι από το να το αποκτήσεις. Αν θέλεις να είσαι πραγματικά ελεύθερος. Γιατί αυτό που θα καταφέρεις να μην χρειάζεσαι, με τον ανάλογο τρόπο σκέψης, το πιθανότερο είναι ότι και στην πραγματικότητα δεν το χρειάζεσαι. Άρα ο τρόπος σκέψης είναι σημαντικός και από μόνος του ικανοποιεί το βασικό αξίωμα της προόδου, αφού το αποτέλεσμα είναι περισσότερη ευτυχία, ευκολότερα.

Δεν έχει λοιπόν σημασία πόση ενέργεια θα καταφέρουμε να παράγουμε χωρίς κόστος, ή πόσα αγαθά θα καταφέρουμε να προμηθευόμαστε καθημερινά, μέσα από οποιοδήποτε σύστημα. Σημασία έχει πόσα χάνουμε για όσα σαν σύστημα μπορούμε να αποκτήσουμε. Το έχουμε συνειδητοποιήσει; Αν ας πούμε μας έλεγαν ότι αν όλοι στερούμασταν, λέω ένα παράδειγμα, την τηλεόραση πλάσματος, αυτό θα είχε σαν αποτέλεσμα να δουλεύουμε 1 ώρα ημερησίως λιγότερο ποια θα ήταν η επιλογή;
Το βιβλίο που κρατάτε μπορεί να φαίνεται φιλοσοφικό όμως στην ουσία δείχνει απλές συσχετίσεις ανάμεσα σε φαινομενικά παράταιρες συνήθειες και αποτελέσματα. Ώστε να καταστήσει την επιλογή εφικτή. Αν έχεις μία τηλεόραση και θέλεις οπωσδήποτε μία πλάσματος, τότε, αν δεν έχεις τα χρήματα, θα κάνεις οτιδήπότε για να τα βρεις. Το οτιδήπότε θα εξαρτηθεί από το πόσο άγρια θέλεις την τηλεόραση πλάσματος.

Αν επαναλάβεις την διαδικασία αυτή, σε χιλιάδες άτομα, που έχουν εκατοντάδες διαφορετικά επαγγέλματα, και το αναγάγεις σε δεκάδες τουλάχιστον αγαθά που κάποιος θα μπορούσε να θέλει πολύ, τότε έχεις ένα συνολικό σύστημα, τελικά, που λειτουργεί ασυντόνιστα, με μεγάλες φθορές, και χωρίς καθόλου απόδοση, στα επαγγέλματά του. Ένα γενικευμένο σύστημα εξαγοράς και ματαιότητας. Στο οποίο φυσικά και αναγκαστικά, ζεις κι εσύ, δουλεύοντας εν τέλει, παραπάνω.
Η σκέψη προηγείται οποιασδήποτε πράξης και η συνολική πορεία θα εξαρτηθεί προφανώς από τον συνολικό τρόπο σκέψης. Η μοντέρνα ψυχολογία όμως δεν ασχολείται καθόλου με την ματαιοδοξία. Όπως όλες οι άλλες επαναστατικές επιτεύξεις διαμορφώθηκε κι αυτή κατάλληλα ώστε να αφήνει περισσότερα λεφτά πιο εύκολα. Η επιστήμη που θα μπορούσε να υποδείξει το πρόβλημα και να βρει τη θεραπεία, έγινε αντίθετα η μοντέρνα Ιερά Εξέταση δια μέσου της οποίας διαχωρίζονται οι υγιείς από τους τρελούς αντί να συμβαίνει το αντίθετο. Έγινε εργολάβος ώστε οι τρελοί να κυκλοφορούν ελεύθεροι.

Έχει ξανασυμβεί και στο μεσαίωνα μία τέτοια κατάσταση. Ήταν και τότε πολύ επικίνδυνη, σήμερα ίσως είναι λίγο περισσότερο επειδή οι συνθήκες είναι δυναμικά πιο επικίνδυνες. Όταν οι τρελοί έρχονται σε θέση να ορίζουν δημοσίως τι είναι έξυπνο και τι όχι, τα αποτελέσματα είναι ευνόητο να είναι χαώδη. Κι αν η μοντέρνα ψυχολογία ακολουθεί την μόδα εφαρμογής όλων των άλλων επαγγελμάτων, προκειμένου οι ψυχολόγοι να πλουτίσουν κι αυτοί πιο γρήγορα και πιο εύκολα, είναι απλά ένα ακόμη πρόβλημα, στα υπάρχοντα. Όχι άλυτο όμως. Το τι είναι τρελό και τι όχι δεν χρειάζονται απαραίτητα οι ψυχολόγοι για να το ορίσουν. Μπορεί να το διακρίνει ο καθένας εύκολα και μόνος του με λίγη καλή διάθεση και κοινή λογική. Τρέλα είναι αυτό που αν το έκαναν όλοι θα καταστρεφόμασταν όλοι.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s