Το δίλημμα του πολιτισμού (θεωρία)

Πολλοί ίσως έχουν διαβάσει για την εποχή του υδρογό­νου. Περιληπτικά θα πούμε ότι εποχή του υδρογόνου έχει ονομαστεί η σημερινή εποχή, εξαιτίας της ενέργειας που παράγεται από τις κυψέλες καυσίμου, όπως τις λένε, μέσα στις οποίες με την καύση υδρογόνου εκλύεται ενέργεια, και τέλος αποβάλλεται νερό. Η επιστημονική αυτή επί­τευξη λέγεται ότι θα φέρει μία ολόκληρη επανάσταση και γι’ αυτό ακριβώς θα δημιουργήσει μία καινούργια εποχή.

Το πρόβλημα με τις μηχανές παραγωγής ρεύματος από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ήταν πάντα ότι δεν παρήγα­γαν σταθερή τάση. Ποτέ δεν φυσούσε το ίδιο, δεν είχε την ίδια ηλιοφάνεια, το ίδιο νερό, τις ίδιες συνθήκες. Σαν απο­τέλεσμα χρειαζόταν ένα μέσο αποθήκευσης, είτε κάποιας μεγάλης ηλεκτρικής εταιρίας, είτε, αν κάποιος ήθελε αυ­τονομία, μπαταριών. Για να αποδίδει το αποθηκευμένο ηλεκτρικό ρεύμα στην συνέχεια υπό σταθερή τάση, με ισορροπημένες αρμονικές, κατάλληλο για ηλεκτρικές μη­χανές.

Αν όμως το ρεύμα από μια οποιαδήποτε μηχανή ανα­νεώσιμης ενέργειας, το χρησιμοποιήσουμε για ηλεκτρό­λυση όλο το σύστημα αλλάζει. Οι μηχανές ηλεκτρόλυσης παράγουν υδρογόνο από το νερό επίσης περισσότερο ή λιγότερο αναλόγως των καιρικών συνθηκών. Στην συνέχεια όμως το παραγόμενο αέριο υδρογόνο αποθηκεύεται πολύ ευκολότερα από το ηλεκτρικό ρεύμα και καίγεται σε μια κυψέλη καυσίμου οποιουδήποτε νοικοκυριού, που παρέ­χει σταθερή ηλεκτρική τάση και προϊόντα καύσης μόνο οξυγόνο και νερό !

Ας φανταστούμε κάθε μικρό σπίτι να διαθέτει μία μη­χανή ηλεκτρόλυσης που λειτουργεί με οποιαδήποτε ανα­νεώσιμη πηγή ενέργειας. Το παραγόμενο υδρογόνο μπορεί να το διοχετεύει σε ένα κεντρικό δίκτυο, απολύτως παρό­μοιο με το δίκτυο φυσικού αερίου, για καλύτερη ασφάλεια και ευκολία. Από το ίδιο δίκτυο το νοικοκυριό αντλεί υδρογόνο για την κυψέλη καυσίμου του παράγοντας όση ηλεκτρική ενέργεια χρειάζεται. Όσο υδρογόνο περισσεύει από όσο παράγει η μηχανή του ηλεκτρόλυσης παραμένει στο δίκτυο παραχωρημένο με κάποια οικονομική φόρ­μουλα. Το πουλάει δηλαδή ή το παραχωρεί έναντι της προμήθειας των κυψελών καυσίμου και της όλης αρχικής εγκατάστασης  που θα είναι παρόμοια αυτής του φυσικού αερίου.

Αυτή είναι η κεντρική ιδέα. Μία ολόκληρη πόλη αντί απλά μόνο να καταναλώνει, παράγει επίσης ενέργεια.  Σε τεράστιες ποσότητες. Το ίδιο συμβαίνει σε όλες τις μεγάλες πόλεις και επεκτείνεται σιγά σιγά στις μικρότερες. Είναι μία ενεργειακή επανάσταση.

Με την κατάλληλη χρήση όλης αυτής της ενέργειας, αν δεν την σπαταλήσουμε, μπορούμε σχετικά εύκολα να οραματιστούμε εκατομμύρια πάμφθηνα μεγαβάτ στην διάθεση των καθημερινών αναγκών. Να φανταστούμε μέσα μαζικής μεταφοράς που θα μεταφέρουν το κοινό άνετα, γρήγορα,  και όπου θέλει. Ίσως δωρεάν ή με ελάχιστο κό­στος κινούμενα με ανανεώσιμες μορφές ενέργειας. Το οι­κοσύστημα απαλλαγμένο από ρύπους και μεγάλες εκτά­σεις αχρησιμοποίητες έως σήμερα όπως η Σιβηρία ή η Σαχάρα διαθέσιμες για καλλιέργειες και ενεργειακή εκμε­τάλλευση.

Αυτή είναι η τεχνολογική πλευρά. Κυριότερη όμως εί­ναι η πολιτισμική συνέπεια της.

Την στιγμή που η ενέργεια είναι πλέον πολλή, φτηνή, ανανεώσιμη και ελεύθερη, μπορούμε, στηριγμένοι πάνω σ’ αυτήν, να φανταστούμε έναν κόσμο όπου οι περισσότερες ανάγκες θα εξυπηρετούνται με ολοένα μικρότερο κόστος. Πολύ σύντομα το κόστος της αρχικής εγκατάστασης των μηχανών ηλεκτρόλυσης και παραγωγής υδρογόνου, της εγκατάστασης παροχής και ανταλλαγής αερίου καυσίμου και της κυψέλης καυσίμου έχει αποσβεσθεί. Από εκεί και ύστερα όλο το σύστημα λειτουργεί παράγοντας διαρκώς ανανεώσιμο καθαρό κέρδος!

Τα δίκτυα αντί να μοιράζουν ηλεκτρικό ρεύμα μοιρά­ζουν πλέον αέριο υδρογόνο. Καταργούνται λοιπόν στα­διακά τα ηλεκτρικά καλώδια και τα δίκτυα, μαζί και οι μεγάλες και συχνές βλάβες τους από καιρικά φαινόμενα και ηλιακές ηλεκτρομαγνητικές καταιγίδες. Η ενέργεια για κάθε καταναλωτή, νοικοκυριό, εργοστάσιο ή αυτοκινού­μενο όχημα, παράγεται πλέον επί τόπου κάθε φορά, από την δική του κυψέλη καυσίμου. Τα ηλεκτρικά δίκτυα γί­νονται δίκτυα αερίου υδρογόνου τα οποία σε πολλές πό­λεις υπάρχουν ήδη και είναι εύκολα και  πάμφθηνα συ­ντηρήσιμα εδώ και δεκαετίες!

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά στην αυτονομία. Ο σημερινός καταναλωτής ηλεκτρικού ρεύματος από ανανε­ώσιμες πηγές, στην ουσία δεν είναι αυτόνομος. Εξαρτάται ολότελα από τις μπαταρίες του. Αυτές παράγονται σε τε­ράστια εργοστάσια, που μπορεί αύριο να κλείσουν και να μην μπορούν να του παρέχουν ανταλλακτικά για τη συ­ντήρηση τους. Με την καλύτερη συντήρηση κρατούν το μέγιστο δέκα χρόνια. Και για να παραχθούν χρησιμο­ποιούν πολύ επικίνδυνα χημικά, που επιβαρύνουν πάρα πολύ το περιβάλλον. Αντίθετα ένα ντεπόζιτο αποθήκευσης αερίου υδρογόνου, φτιάχνεται πολύ απλούστερα και μπο­ρεί να κρατήσει δεκαετίες χωρίς καμία συντήρηση !

Όλα αυτά κάνουν την αρχή σε ένα ολόκληρο ενερ­γειακό σύστημα κοινωνικής οργάνωσης το οποίο δεν έχει καμία σχέση με το σημερινό. Και γι’ αυτό μπορεί να φέρει επανάσταση στην καθημερινή μας πρακτική και να μας οδηγήσει από έναν πολιτισμό βίας σε έναν πολιτισμό ευ­δαιμονίας.

***

Σήμερα δείκτης ευημερίας θεωρείται η συσσώρευση χρήματος. Όσο το μαζεύεις τόσο διαχωρίζεσαι, υποτίθεται, από την μίζερη και δυστυχισμένη πλειοψηφία της οποίας την ευημερία υποσκάπτεις προκειμένου να ευημερήσεις ο ίδιος. Σε έναν ενεργειακά συνειδητοποιημένο κόσμο αντί­θετα η ευτυχία της πλειοψηφίας αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για την ευημερία του συνόλου. Δεν μπορείς να είσαι πραγματικά ευτυχής μέσα σε έναν δυστυχισμένο κόσμο χωρίς προοπτική. Είναι δύο συστήματα που έχουν τα υπέρ και τα κατά τους.

Το μεγάλο υπέρ του συστήματος που ισχύει σήμερα εί­ναι ότι δεν χρειάζεται να περιμένει κανείς να προκόψει ο κόσμος για να προκόψει ο ίδιος. Το σύστημα, όπως φαίνε­ται στα επόμενα κεφάλαια, υποστηρίζει αυτή τη τακτική πέρα ως πέρα. Όποιος αδιαφορεί για όλους τους άλλους εκτός του ότι θα πλουτίσει γρήγορα δεν έχει τίποτα να φο­βηθεί. Από τους νόμους, έως την κοινωνική εκπαίδευση όλο το σύστημα δουλεύει για να τον διευκολύνει να τον προστατεύει  και να τον εγκωμιάζει. Όσο για την συνεί­δησή του κι αυτή υποτίθεται θα ικανοποιηθεί, όπως όλες οι ανάγκες του, απόλυτα, με τα χρήματα που θα βγάλει.

Αυτή είναι περιληπτικά η θεωρητική βάση, αν μπο­ρούμε να πούμε ότι υπάρχει μία τέτοια, του πολιτισμού της βίας. Το σύστημα προφανώς δεν προέκυψε επειδή ήταν το καλύτερο. Δεν έγινε κάποιο συνέδριο πριν από μερικές χιλιάδες ή εκατομμύρια χρόνια και αποφασί­στηκε ότι αυτό είναι ότι ταιριάζει καλύτερα στην ανθρώ­πινη φύση και στους μακροπρόθεσμους στόχους της εξέ­λιξης του είδους μας. Οι συνθήκες απλά, στην αρχή της ιστορίας, ευνοούσαν μόνον έναν τέτοιο πολιτισμό. Προκύ­ψαμε γυμνοί και απροστάτευτοι. Χωρίς ιδιαίτερες ικανότη­τες άμυνας ή επίθεσης πέρα από το μυαλό μας. Η ανάγκη οδηγούσε στην απελπισία και αυτή στη βία, το μόνο υπάρχον μέσο τότε για να ικανοποιήσει οποιοσδήποτε άγριος τις ανάγκες του.

Σήμερα υπάρχουν πολλά άλλα μέσα, αυτό είναι που έχει αλλάξει. Η δυνατότητα προσφοράς υπηρεσιών ακόμη και δωρεάν σε μία μεγάλη πλειοψηφία δημιουργεί πολύ διαφορετικές συνθήκες από οποιεσδήποτε ίσχυαν έως σή­μερα. Και μία εντελώς καινούργια προοπτική.

Μέχρι τώρα ο καθένας ήταν υπεύθυνος για την καθη­μερινή ικανοποίηση των αναγκών του. Το σύστημα ήταν ακριβώς αυτό, ότι δεν υπήρχε κανένα σύστημα. Οι εξου­σίες παρά που ήταν αυτές που κατείχαν την διαχείριση των πόρων κατά ένα περίεργο τρόπο ποτέ δεν ανέλαβαν αυτό το έργο, την ικανοποίηση δηλαδή των καθημερινών αναγκών του συνόλου.

Ο καθένας επέλεγε τι θα κάνει, αδιάκριτα αν αυτό που έφτιαχνε ή πουλούσε χρειαζόταν, ή αν το έκαναν ήδη πάρα πολλοί. Έμπαινε έτσι σε έναν ανελέητο ανταγωνισμό σε κάθε επίπεδο, που τον ανάγκαζε στην συνέχεια να προβεί σε διάφορες ενέργειες προκειμένου να επιβιώσει. Να λαδώσει, να παρατυπήσει, να παράγει σκάρτα πράγ­ματα, να κάνει τα πάντα προκειμένου να πλουτίσει αρκεί να μην τον πιάσουν. Κάτι που όσο πλούτιζε γινόταν φυ­σικά ευκολότερο.

Πέρα από τους εγκληματίες, όπου πάει πρώτα η σκέψη, που και κατά νόμο εγκληματούν, πάρα πολλοί παρατυπούν καθημερινά κάτω από αυτή την πίεση με πάρα πολλούς τρόπους που δεν φαίνονται εγκληματικοί, τουλάχιστον όχι σύμφωνα με το νόμο. Ο κάθε ένας είναι ελεύθερος να σκαρφιστεί και να εφαρμόσει οποιοδήποτε κόλπο προκειμένου να επιβιώσει και να πλουτίσει. Αυτό είναι το σύστημα, ο σώζον εαυτόν σωθήτω. Αφού δεν υπάρχει σύστημα.

Σ’ αυτό το πέλαγος της απελπισίας το μόνο που έχει δημιουργήσει το σύστημα είναι μία τεράστια σανίδα σωτη­ρίας. Τις δημόσιες υπηρεσίες. Οι δημόσιοι υπάλληλοι γί­νονται τέτοιοι για να εξασφαλίσουν εργασία και εισοδή­ματα για τη ζωή τους. Χωρίς να αναγκάζονται να αποδί­δουν ιδιαίτερα, να έχουν κάποιο ιδιαίτερο στόχο ή ταλέ­ντο, να είναι αποδεδειγμένα αναγκαίοι σ’ αυτή τη θέση ή ακόμη και χρήσιμοι.

Έστω και κατά παράφραση το δημόσιο αποτελεί ήδη μία εφαρμογή της ενεργειακής κοινωνικής οργάνωσης όπου η πόροι διατίθενται στο κοινό δωρεάν. Εδώ δεν δια­τίθενται εντελώς δωρεάν, ο ένας στους δέκα πληρώνεται γιατί αποδίδει και είναι χρήσιμος. Αυτός είναι ο ευτυχής δημόσιος υπάλληλος.

Δυστυχώς ακόμη και στο δημόσιο η αναλογία ευτυχι­σμένων πολιτών είναι ελάχιστη. Είναι λογικό, αφού δεν υπάρχει κανένα σύστημα για την ευτυχία της πλειοψη­φίας και, ακόμα και στο δημόσιο, οι εννιά στους δέκα το ξέρουν και το νοιώθουν καθημερινά ότι παρασιτούν έναντι όλων των άλλων. Όμως το σύστημα είναι ότι δεν υπάρχει σύστημα.

Γιατί μας απασχολεί η ευτυχία; Υποτίθεται ότι είναι μία προσωπική υπόθεση. Είναι όμως; Ένας ευτυχισμένος άν­θρωπος δεν τριγυρίζει ανικανοποίητος, γεμάτος οργή και φθόνο για τους άλλους και ματαιότητα για τον εαυτό του. Ευτυχισμένοι άνθρωποι στην πλειοψηφία τους φτιάχνουν ένα ευτυχισμένο κόσμο ο οποίος δεν είναι ένας επικίνδυ­νος κόσμος. Δεν είναι ένας εγκληματικός κόσμος ούτε ένας άρρωστος από το άγχος την τρέλα ή την κακία κό­σμος. Σαν αποτέλεσμα ένας τέτοιος κόσμος δεν χρειάζεται  πλέον πολλές πρακτικές που σχετίζονται σήμερα με αυτές τις ψυχικές καταστάσεις και δεν αναγκάζεται να τις χρη­ματοδοτεί ούτε οικονομικά ούτε ενεργειακά.

Περιληπτικά δεν χρειάζεται, σε κάθε επίπεδο, πολέ­μους για την αρπαγή πόρων. Αφού δεν σπαταλά τους πό­ρους, τους διαθέτει σε υπερεπάρκεια. Επειδή δεν επιτίθε­ται δεν χρειάζεται ούτε αμυντικές δαπάνες από τον φόβο της αντεπίθεσης. Χρειάζεται ολοένα λιγότερα οπλικά συ­στήματα, συνοδευτικά συστήματα επίθεσης και άμυνας και τους απαραίτητους πόρους. Για στρατιωτικές υπηρε­σίες, αστυνομία, μυστικές υπηρεσίες, για δωροδοκία ή εξαγορά μεγάλου αριθμού ανθρώπών σε θέσεις κλειδιά, διαδικασίες άμεσα συνυφασμένες με μία πολιτική βίας. Τέλος δεν χρειάζεται τους διάφορους μηχανισμούς προ­παγάνδας προκειμένου ο λαός να δώσει την έγκρισή του για τη χρηματοδότηση όλων αυτών. Δεν χρειάζεται δη­λαδή, πέρα από όλες τις φθοροποιές πρακτικές, να δια­στρεβλώσει και τις αξίες του σαν επιστέγασμα, ώστε όλοι να πειστούν να σκέφτονται και να λειτουργούν έτσι.

 Ένα ενεργειακό σύστημα κοινωνικής οργάνωσης  σε συνδυασμό με την υπάρχουσα τεχνολογία κουβαλάει το ίδιο φορτίο που κουβαλάει και το σημερινό σύστημα. Τις ανάγκες, τις αρρώστιες και τις απαραίτητες ανέσεις,  χωρίς όμως τα επιπλέον φορτία, και φυσικά όχι εν μέσω πυρών. Σε ένα διαρκή πόλεμο στις αγορές, στα χρηματιστήρια, στον κυβερνοχώρο ή, όταν όλα αυτά δεν αποδώσουν, στη στρατιωτική σύγκρουση. Έτσι μπορεί να τα κουβαλήσει όλα πολύ πιο άνετα, πολύ πιο ικανοποιητικά και για πολύ μεγαλύτερη απόσταση.

Ο λόγος που δεν ζούμε ήδη σε ένα τέτοιο σύστημα είναι ότι το προηγούμενο σύστημα έχει δημιουργήσει έναν ολό­κληρο φαύλο κύκλο από αλληλένδετες διαδικασίες που αλληλοχρηματοδοτούνται και φυσικά όλοι όσοι το υπηρε­τούν σε διάφορα επίπεδα, επαγγέλματα και για διάφορους λόγους, έχουν συνηθίσει αυτά  τα χρήματα και τον τρόπο ζωής και δράσης. Ο κύκλος αυτός πρέπει πρώτα να σπά­σει κάπου πριν προκύψει ένας καινούργιος κύκλος εξέλι­ξης.

Υπάρχει μία ιδιαίτερα έντονη μυθολογία σήμερα, για την υποτιθέμενη ανωτερότητα του οργισμένου βίαιου  και κυνικού ανθρώπου πέρα από τις αλληλένδετες καταστά­σεις που έχει δημιουργήσει για να τον εξυπηρετούν. Το κακό σκυλί που δεν θα ψοφήσει ποτέ, ο κακός που είναι έξυπνος όταν ο καλός είναι ηλίθιος και αφελής, ο κακός που θα πλουτίσει ενώ ο καλός θα μαρτυρήσει, ο κακός που γελά ενώ ο καλός υποφέρει και προβληματίζεται.

Στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν καλοί και κακοί άνθρωποι κι αυτό δείχνεται διεξοδικά στο κείμενο «Ιησούς Χριστός. Εκσφαλματώνοντας ένα διάσημο πρόγραμμα». Υπάρχουν μόνο ευτυχισμένοι και δυστυχισμένοι άνθρω­ποι. Όλα τα άλλα όσα συμβαίνουν είναι αποτελέσματα της απελπισίας τους ή των διεξόδων τους, της δυστυχίας ή της ευτυχίας τους.

Οι δυστυχισμένοι άνθρωποι είναι επικίνδυνοι. Αν είναι αδύναμοι άνθρωποι η δυστυχία τους κάνει λίγο επικίνδυ­νους για το κοινωνικό σύνολο, αν είναι δυνατοί είναι πολύ επικίνδυνοι. Ένας πολύ ισχυρός δυστυχισμένος άνθρωπος μπορεί να καταστρέψει τον κόσμο με τη δράση του. Όμως το ίδιο και ένα δυστυχισμένο πλήθος, είναι σαν ωρολο­γιακή βόμβα. Σε κάθε περίπτωση ένας ευτυχισμένος άν­θρωπος είναι νηφάλιος και δεν αγωνιά πώς  θα αρπάξει τίποτα από κανέναν. Οπότε η ευτυχία σαν κοινωνικός δεί­κτης ευημερίας δεν είναι τόσο αδιάφορος η προσωπικός όσο θεωρείται.

Μία άλλη μυθολογία, επίσης πολύ διαφημισμένη υπο­στηρίζει πώς ότι και αν υποστείς για τα χρήματα θα ευτυ­χίσεις οπωσδήποτε όταν τα αποκτήσεις. Ο κόσμος θα σε σέβεται, θα μπορείς να αγοράσεις ότι θέλεις και θα έχεις απεριόριστη προσφορά στο σεξ.

Η πραγματικότητα ωστόσο εξελίσσεται κάπως διαφορε­τικά. Το κείμενο «Το νόημα είναι ότι δεν υπάρχει νόημα» και το διήγημα «Γιατί χρειάζομαι όλα αυτά τα χρήματα» που βασίζεται σε αληθινή ιστορία, δείχνουν ότι οι πλού­σιοι άνθρωποι δεν είναι τόσο ευτυχισμένοι όσο οι φτωχοί θέλουν να πιστεύουν. Μπορούν να διακοσμήσουν την ζωή τους με αστραφτερά αντικείμενα κάτι που θαμπώνει τους κοινούς θνητούς όμως εξαναγκάζονται πολύ συχνότερα από εκείνους σε ανάξιες ή και άθλιες συμβάσεις, προκει­μένου να έχουν αυτή την αγοραστική ικανότητα. Κατα­κτώντας την δυστυχία όχι μόνο από αυτόν τον παράγοντα αλλά και από το γεγονός ότι δεν ξέρουν πώς να ευτυχή­σουν.

Γιατί δεν τους το έχει μάθει κανείς. Όλοι και όλα τους μαθαίνουν πώς να βγάζουν χρήματα σαν τα χρήματα να είναι το μαγικό κλειδί ύστερα στην πόρτα της ευτυχίας. Έτσι περιμένουν κάθε φορά ότι το αγοραστό σεξ θα τους φτιάξει τη μέρα, ότι η ποιότητα του είναι απλά ζήτημα τι­μής σαν να αγοράζεις ένα αυτοκίνητο. Το ίδιο όπως ο αγο­ραστός σεβασμός και οι αγοραστοί φίλοι θα τους τονώσουν τον εγωισμό ή ακόμα χειρότερα ότι η αγορασμένη αγάπη θα τους γεμίσει συναισθηματικά. Πλέουν στην δυστυχία εξαπατημένοι από τον ίδιο μύθο με τον οποίο εξαπατούν οι ίδιοι όσους εξαγοράζουν. Ότι το χρήμα ύστερα θα επι­σκευάσει τα πάντα.

Αυτό είναι πολύ επικίνδυνο αν σκεφτούμε ότι πρόκειται για πολύ ισχυρούς ανθρώπους που ελέγχουν κοινωνικές διαδικασίες κλειδιά. Στο κείμενο «Τι συνέβη στην πρόοδο;» δείχνεται πώς λειτουργούν ήδη πολλές από αυτές τις δια­δικασίες. Με τρόπο ελάχιστα δημιουργικό έως και κατα­στροφικό, βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Όμως αποδίδοντας χρήμα. Η οργή του πλούσιου απέναντι στην ίδια του την ύπαρξη και η δυστυχία του, παίζουν σημαί­νοντα ρόλο στις επιλογές του και αυτό φέρνει το ανάλογο αποτέλεσμα.

Η έκταση της καταστροφής δεν είναι μικρότερη ωστόσο από αυτή που προκαλεί ο δυστυχισμένος κοινός άνθρω­πος. Δεν αρκεί δηλαδή να κρεμάσουμε τους πλούσιους για να σωθεί ή να αλλάξει ο κόσμος. Ο συνηθισμένος άν­θρωπος μπορεί να είναι μία ωρολογιακή βόμβα χωρίς να το ξέρει. Γιατί ο κοινός άνθρωπος δεν είναι ποτέ μόνος του. Ότι κάνει αυτός το κάνει συνήθως και μία μεγάλη πλειοψηφία που βρίσκεται στην ίδια μοίρα μ’ αυτόν. Αν είναι δυστυχισμένος ο κοινός θνητός δεν θα νοιάζεται για τα κοινά καθόλου περισσότερο από τον πλούσιο. Αυτό σε γενική εφαρμογή μπορεί να φέρει το χάος το ίδιο γρήγορα και καταστροφικά όσο οι αποφάσεις ενός ισχυρού ανθρώ­που από τον οποίο εξαρτώνται πολλά.

Σε μία κοινωνία όπου η ευτυχία δεν θεωρείται σημα­ντικός δείκτης ευημερίας, κανείς δεν ασχολείται μ’ αυτήν. Όλοι ασχολούνται με αυτό που θεωρείται αντιπροσωπευτι­κός δείκτης ευημερίας, το χρήμα. Στο μεταξύ η δυστυχία, σε κάθε επίπεδο, πλούσιων και φτωχών, είναι αυτή που καθορίζει την πραγματική ευημερία. Αν θα έρθει και πόση θα είναι. Καταστρέφοντας σε κάθε επίπεδο τις επιλογές που θα μπορούσαν να την φέρουν.

Τα κείμενα που ακολουθούν περιγράφουν την δραμα­τική ιδιαιτερότητα της σημερινής φάσης εξέλιξης. Σε συ­στήματα, μόδες, απόψεις και συνθήκες. Στο κείμενο «Εγώ και ο κλώνος μου» δείχνεται η καλύτερη πιθανή έκδοση εξέλιξης που μπορεί να επιτύχει το ισχύον σύστημα αν καταφέρει να μην αυτοκαταστραφεί. Στον «Νόμο της ανα­γκαστικής κατανάλωσης» ωστόσο δείχνεται ότι υπάρχει ασφαλής τρόπος μετάβασης από το ισχύον μοντέλο της συσσώρευσης χρήματος στο επόμενο μίας ενεργειακής οι­κονομίας.  Αρκεί να επιλεγεί.

Πολλά κείμενα κριτικάρουν με διάφορους τρόπους την κοινωνική εκπαίδευση που προηγήθηκε και η οποία είναι η πλέον σημαντική σε κάθε είδους επιλογές. Υπάρχει αυτή η γενικευμένη εντύπωση σήμερα, της καταδικασμέ­νης στην αυτοκαταστροφή ανθρώπινης φύσης. Όμως αυτό έχει μεγαλύτερες πιθανότητες από οτιδήποτε άλλο να είναι μία δημιουργημένη εντύπωση. Μόνο αν είμαστε καταδι­κασμένοι τότε τίποτα από όσα θα χαλάσουμε δεν πειράζει πραγματικά.

Είναι μία αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Αφού δεν θα πειράζει τίποτα τότε μπορούμε όλοι ελεύθερα να χαλά­σουμε ο καθένας κι από κάτι προκειμένου να βγάλουμε χρήματα. Αν το κάνουμε στην πλειοψηφία μας αυτό, τότε θα καταστραφούμε οπωσδήποτε και η προφητεία θα επα­ληθευτεί. Όμως θα έχουμε αλλάξει για να την επαληθεύ­σουμε, ακριβώς επειδή υποτίθεται ότι όλα είναι καταδικα­σμένα, αλλιώς προφανώς καμία καταστροφή δεν θα συνέ­βαινε.

Η αλήθεια είναι ότι αν η ανθρώπινη φύση ήταν έτσι στην πλειοψηφία της δεν θα είχαμε φύγει ποτέ από τις σπηλιές. Μάλιστα το ίδιο θα είναι το αποτέλεσμα οποτε­δήποτε γίνουμε έτσι στην πλειοψηφία μας. Θα γυρίσουμε στις σπηλιές. Το να εξαγοράζεσαι και να συμπλέεις με τους δυνατούς δεν είχε ποτέ κινδύνους ούτε καμία ιδιαί­τερη δυσκολία. Δεν αποτελεί πρόκληση επιτυχίας ικανο­τήτων ή εξυπνάδας, είναι λύση απελπισίας.

Αν ενεργήσεις σωστά θα βγάλεις πολλά χρήματα, χωρίς ιδιαίτερο ταλέντο και κανείς δεν θα σε πιάσει. Όσο κινεί­σαι μεταξύ ημετέρων μάλιστα, κανείς δεν πρόκειται να σε θίξει καν. Όμως προϋπόθεση για όλα αυτά είναι να είσαι απέραντα δυστυχισμένος. Και να θέλεις να παραμείνεις. Κάνοντας όλα όσα πρέπει να κάνεις για να θεωρείσαι σή­μερα από τους άλλους επιτυχημένος έξυπνος και νικητής.

Τα διηγήματα, πέραν του ότι παρέχουν ένα ευχάριστο διάλειμμα στην θεωρητική τεκμηρίωση, επιλέχθηκαν σαν τρόπος γραφής επειδή δείχνουν έντονα, από τη θέση του υποκειμένου,  αυτή τη εσωτερική σύγκρουση. Ανάμεσα σε όσα ενδόμυχα και αυθόρμητα θα επέλεγε κανείς και τι τελικά επιλέγει υπό πίεση. Προκειμένου να μοιάζει κάπως ή να θεωρείται κάτι.

Δείχνουν επίσης πόσο δραματικά μπορεί να αλλάξει το αποτέλεσμα  της ίδιας κατάστασης η οπτική μέσα από την οποία επιλέγει ο καθένας να βλέπει. Προς την οποία φαι­νομενικά μπορεί να μην τον υποχρεώνει κανείς, όμως, αν η κοινή γνώμη είναι έτσι, τότε ίσως τον πιέζουν προς τα εκεί τα πάντα. Δείχνοντας σε περίληψη ότι κανείς δεν θα σου επιτρέψει εύκολα να είσαι ευτυχής, μέσα σε ένα δυ­στυχισμένο κόσμο.

Τα περισσότερα διηγήματα είναι αληθινές ιστορίες με αλλαγμένα τα στοιχεία που θα παρέπεμπαν σε υπάρχοντα πρόσωπα και πράγματα. Τα διηγήματα «Εγώ και ο κλώνος μου» και το «Σ’ αγαπώ μπιπ» είναι καθαρόαιμα μυθιστο­ρηματικά όμως πραγματεύονται το ίδιο αντικείμενο. Την δραματική σημασία της προσωπικής θέσης στην εξέλιξη οποιασδήποτε κατάστασης. Και στις αποδόσεις της.

Το ομώνυμο διήγημα, «Το δίλημμα του πολιτισμού» δείχνει στην πράξη αυτό που περιγράφεται εδώ θεωρη­τικά. Την αγωνία της ύπαρξης, την ανάγκη ενός πραγμα­τικού και αληθινού νοήματος στη ζωή όπως την βιώνει ο κάθε ένας σημερινός απλός άνθρωπος.

Τέλος το παραμύθι «Σχέσεις στοργής» δείχνει πόσο η ανάγκη μπορεί να διαστρεβλώσει ακόμη κι αυτή την έν­νοια της ευτυχίας. Όμως επίσης ότι ποτέ δεν την καταργεί τελείως. Στην πρώτη ευκαιρία που μπορούν να αλλάξουν οι συνθήκες σχεδόν αμέσως την αναγνωρίζουμε την ευτυ­χία και την απολαμβάνουμε πάλι. Αλληγορικά το παρα­μύθι αυτό μπορεί να είναι η πορεία της ανθρωπότητας από την ανάγκη και όλα όσα αυτή υπαγόρευε, σε έναν πολιτισμό ευδαιμονίας.

 Προσωπικά το δίλημμα του πολιτισμού μου έχει στε­ρήσει μέχρι σήμερα την δυνατότητα του πλούτου όπως και το αγαπημένο μου επάγγελμα. Δεν υπάρχει καλύτερο επάγγελμα από την συγγραφή.

Σε ένα πανέμορφο νησάκι του Αιγαίου, με την βεράντα πάνω από την ακροθαλασσιά, στο κτήμα που εκεί, στην ερημιά, θα είναι και μεγάλο και φθηνό, χωρίς πίεση χρό­νου, τόπου ή υπέρογκων χρηματικών αναγκών, γράφεις. Όμορφες ιδέες, σκέψεις που μπορούν να φτιάξουν έναν όμορφο κόσμο. Να τον κάνουν πραγματικά επιτυχημένο ή απλά λίγο πιο χαρούμενο. Στέλνεις τα κείμενα με το Ιντερνέτ, και ελέγχεις την αμοιβή στον τραπεζικό λογαρια­σμό. Και βγάζεις χρήματα έτσι, παίζοντας αυτό το ρόλο και όχι κάποιον άλλο.

Αυτές τις προδιαγραφές τις στερήθηκα για πολλά χρό­νια επειδή ακριβώς το επάγγελμά μου, όπως όλα τα επαγ­γέλματα, και η συγγραφική έχει δύο τρόπους να αποδώσει χρήματα και δεν έχουν σε κάθε εποχή εξ ίσου ζήτηση και οι δύο. Σε κάθε περίπτωση δεν πάς στο συνέδριο των Ναζί να μιλήσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Δεν τους εν­διαφέρει δεν πρόκειται να σε πληρώσουν για την εργασία σου ίσως μάλιστα κινδυνέψεις κιόλας, ανάλογα πόσο θα τους εκνευρίσεις.

Μία τέτοια οικονομική πραγματικότητα για τους συγ­γραφείς βέβαια υφίσταται μόνο σε περιόδους δικτατορίας. Σήμερα δεν ζούμε σε δικτατορία. Ζούμε σε έναν υπέροχο ελεύθερο και δημοκρατικό κόσμο, όπου όλες οι απόψεις εκφράζονται, όλο επιτυχία και λάμψη. Στο μεταξύ βέβαια η μόνη περίπτωση να ζήσουμε πραγματικά έτσι, ελεύθερα δημοκρατικά και ποιοτικά είναι να μπορούμε να πληρο­φορηθούμε κατ’ αρχήν τι είναι διαφήμιση και τι πραγμα­τικότητα από όσα ήδη ζούμε.Από μία άποψη λοιπόν πρόκειται ίσως για ένα μικρό θαύμα το ότι διαβά­ζετε αυτό το βιβλίο τώρα.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s